هرمز مکوند

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14

هرمز مكوند در حدود دهه 1340 در خوزستان متولد گرديد و پس از گذراندن تحصيلات ابتدايي ، دوره متوسطه را به تحصيل در رشته الكترونيك پرداخت . سپس به پژوهش و اختراع در دستگاههاي الكترونيكي گوناگوني مشغول گرديد .در همين حين نيز دوره هاي فني مختلفي را در داخل و خارج از كشور گذراند و بر دامنه تجارب خود افزود و به اختراعات مهمي چون اولين سيستم پيام گير تلفني نائل آمد . وي در ميان كساني كه در رشته هاي فني ، بويژه رشته الكترونيك ، مشغول به فعاليت هستند ، مشهور مي باشد. گروه : فني و مهندسي رشته : مهندسي هسته اي والدين و انساب : نام خانوادگي هرمز مكوند نشان مي دهد كه ايشان از قوم بختياري يا لر باشند ، انتساب ايشان به خوزستان حدس بختياري بودن ايشان را تقويت مي نمايد . اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : ايران در عهد محمد رضا شاه پهلوي بويژه استان خوزستان در اين دوره ، از مناطق صنعتي مشهور خاورميانه بود . تاسيس پالايشگاهها و مراكز صدور نفت و صنايع وابسته به آن سيماي صنعتي و مدرني به اين مناطق داد . و در نتيجه تقسيم كار و تراكم نيروي انساني در اين منطقه ، در ميان مردم گرايشي به شناخت و پژوهش در صنايع جديد را پديد آورد . اين گرايش بوسيله مراكز آموزشي وسيعي كه عمدتا توسط شركت نفت در جاي جاي آن سامان تاسيس شد ، تقويت مي گرديد . در چنين شرايطي مخترعيني چون استاد هرمز مكوند پرورش يافتند و پايه تفكر و گرايشهاي آينده وي پديد آمد. تحصيلات رسمي و حرفه اي : هرمز مكوند پس از اتمام تحصيلات ابتدايي ، در رشته الكترنيك وارد دوره متوسطه شد . پس از آن دوره هايي فني در مورد الكترونيك را در داخل و خارج از كشور گذراند . خاطرات و وقايع تحصيل : يكي از خاطرات استاد مكوند اولين اختراع وي در زمان تحصيل در دبيرستان باز مي گردد ، كه وي به وسيله موتور يك ساعت روميزي شماطه دار هلي كوپتري ساخته بود . ناظم دبيرستان با ديدن آن ،آنرا از او گرفت و به او باز نگرداند بلكه آنرا بعنوان زينت در دفتر دبيرستان قرار داد. جواني و دوران تحصيل استاد مكوند مقارن حكومت محمد رضا شاه پهلوي و نيز درگيريهاي مرزي ايران و عراق بود ، كه منجر به عقد قرارداد الجزاير در اسفند 1353 گرديد . اين وقايع ذهن استاد را به اختراع دستگاهي رهنمون ساخت كه روي مسلسل نصب مي شد و آنرا بطور خودكار فعال مي نمود . فعاليتهاي ضمن تحصيل : هرمز مكوند از اغاز تحصيل به كنجكاوي و جستجوگري در الكترونيك و ابزارآلات مربوط به آن علاقمند بود و به اختراعاتي در اين زمينه نيز نائل مي آمد . وقايع ميانسالي : استاد مكوند پس از گذراندن تحصيلات متوسطه ، در چند دوره فني الكترونيك در داخل و خارج از كشور شركت نمود . سپس به پژوهش و تحقيق پرداخت و به اختراعاتي نائل گرديد . و فعاليت بسياري را براي عرضه و انبوه سازي آنان مي نمود كه در برخي موارد نيز موفق نبود . ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : هرمز مكوند در كنار كار وتفكر درباره اختراعات خود و راه حلها و راهكارها ي آنها ، به دقت در جامعه و زمانه خود و نيازهاي آن عادت دارد . چنانكه با خواندن خبر كشته شدن يك سرباز ايراني در درگيريهاي مرزي ايران و عراق در 1353 ه . ش به فكر ساختن يك مسلسل هوشمند افتاد و نيز با ديدن مسافراني كه بدليل بسته بودن پنجره هاي تاكسي ها در زمستان موفق به انتقال سريع نمي شدند در پي ساخت دستگاهي براي انتقال صداي خارج به درون خودروها بود . شاگردان : هرمز مكوند از مخترعين پيشكسوت ايراني به شمار مي رود و به ويژه كساني كه به مطالعه در رشته هاي مهندسي الكترونيك مي پردازند از تجارب وي بهره مندند و يا دست كم نام وي را شنيده اند . همفکران فرد : جشنواره خوارزمي اولين بار در 1366 ه.ش توسط سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران بمنظور حمايت و تنديس از پژوهشگران و نوآوران برگزار گرديد، از آن زمان تا كنون هر ساله در روز 19 بهمن ماه چنين جشنواره اي برگزار مي گردد . و در سه گروه تحقيق ، ابتكار و اختراع به بهترين طرحها جايزه مي دهد . چنانكه در سال 1367 سيد محمد احدي سركاني ( كارشناس ارشد الكترونيك از دانشگاه امير كبيرو طراح دستگاه « رمز كننده صوتي » و موسي الرضا ناظمي مقدم كارشناس مهندسي الكترونيك و طراح دستگاه سون فارا ، در سال 1370 محمد بابازاده كارشناس الكترونيك دانشگاه علم و صنعت مجري و طراح برش كامپيوتري ورقهاي آهني با چشم الكترونيكي و عليرضا قلمبردزفولي كارشناس الكترونيك از دانشگاه شريف و طراح « فرستنده - گيرنده سنتي سايزري 284000 آرا و گرايشهاي خاص : علاقه اصلي هرمز مكوند ، جستجوگري در زمينه امكان كاربردهاي جديد علم الكترونيك مي باشد . در عين حال اذعان مي دارد كه مخترعين طبيعتا بر محورهاي مختلفي كار مي كنند اما همواره نيز در پي يافتن اختراعي با كاركردهاي متفاوت مي باشند . وي اختراعاتش را بر اساس نياز جامعه و زمانه خود پديد آورده است و همواره مي كوشد تا كمترين تقليد را از ديگران انجام دهد و به نوجويي و خلاقيت خود متكي باشد . چگونگي عرضه آثار : گذشته از اولين اختراع هرمز مكوند كه در دفتر دبيرستان محل وي باقي ماند ، سيستم هوشمند مسلسل اختراع وي بعنوان يك جنگ افزار نظامي توسط دستگاههاي مربوطه در زمان حكومت پهلوي ( 1353 ه.ش ) ثبت شد . سيستم پيام گير تلفن ساخت استاد مكوند نيز گر چه توسط دولت به ثبت رسيد ( 1354 ه.ش ) . اما به دليل عدم حمايت مسئولان امر يا سرمايه گذاران خصوصي به خط توليد نرسيد . وي دستگاه قابل نصب بر تاكسي ها را به سازمان تاكسيراني عرضه نمود و با وجود موافقت آن سازمان ، در عمل چندان نتيجه اي به ظهور نرسيد . طرح دستگاه كنترل ترافيك نيز گر چه موافقت وزير راه و ترابري را در پي داشت ، نيز به همان سرنوشت دچار گرديد . و همچنين است درباره طرح آويختن لامپهاي مهتابي بر تقاطع ها و پلها . آثار : 1 0 ويژگي اثر : هلي كوپتر كوچك استاد مكوند با استفاده از ابزارهاي ساده و موتور ساعتهاي روميزي شماطه دار كار مي كرد . دستگاه هوشمند قابل نصب روي مسلسل ها و جنگ افزارها كه بعنوان يك جنگ افزار نظامي نيز توسط دولت پهلوي به ثبت رسيد ، دستگاهي بود كه بلافاصله پس از رويت شي متحركي كه از مقابل آن مي گذشت ، شروع به شليك مي كرد . دستگاهي كه بر تاكسي ها نصب مي شد نيز با هر ترمز كردن راننده « ساند افكت » هاي بيرون و خيابان را به درون اتاق خودرو پخش مي نمود . دستگاه كنترل ترافيك نيز از راه دور چراغهاي سه رنگ ترافيك را كنترل و حتي در مواقع اضطراري ، جهت عبور آمبولانس يا خودروي آتش نشاني ، چراغها را دستكاري مي نمود . اين حتي دستگاه بلند گويي داشت كه عابران و رانندگان را نيز از پيامهاي اضطراري با خبر مي كرد . سيستم نشان دهنده مكان تقاطع ها و ... هم با آويختن لامپ هاي فلورسنت ( مهتابي ) خارج از رده كه بوسيله امواج خاصي كه از خودروها ساطع مي شد روشن مي شد و به گونه اي اعلام خطر مي نمود . [ مكوند « اختراعات در بايگاني ، » آفرينش ، صص 3-2 ]